Radosna szkoła

Jesteś tu: » Strona startowa » Programy » Radosna szkoła

Rządowy program „Radosna szkoła” – założenia, cele
i realizacja

 

Podstawa prawna:

· Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 4 października 2010 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie form i zakresu finansowego wspierania organów prowadzących w zapewnieniu bezpiecznych warunków nauki, wychowania i opieki w klasach I–III szkół podstawowych i ogólnokształcących szkół muzycznych I stopnia (Dz.U. z 2010 r. Nr 187 poz. 1253),
· Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie form i zakresu finansowego wspierania organów prowadzących w zapewnieniu bezpiecznych warunków nauki, wychowania i opieki w klasach I–III szkół podstawowych i ogólnokształcących szkół muzycznych I stopnia (Dz.U. z 2009 r. Nr 110 poz. 915),
· Uchwała Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2009 r. zmieniająca uchwałę w sprawie Rządowego programu wspierania w latach 2009–2014 organów prowadzących w zapewnieniu bezpiecznych warunków nauki, wychowania i opieki w klasach I–III szkół podstawowych i ogólnokształcących szkół muzycznych I stopnia – „Radosna szkoła”,
· Uchwała Rady Ministrów z dnia 4 października 2010 r. zmieniająca uchwałę w sprawie Rządowego programu wspierania w latach 2009–2014 organów prowadzących w zapewnieniu bezpiecznych warunków nauki, wychowania i opieki w klasach I–III szkół podstawowych i ogólnokształcących szkół muzycznych I stopnia – „Radosna szkoła”,
· Uchwała Rady Ministrów z dnia 7 lipca 2009 r. w sprawie Rządowego programu wspierania w latach 2009–2014 organów prowadzących w zapewnieniu bezpiecznych warunków nauki, wychowania i opieki w klasach I–III szkół podstawowych i ogólnokształcących szkół muzycznych I stopnia – „Radosna szkoła”,
· Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256 poz. 2572 ze zm.).

Rządowy program „Radosna szkoła” został zaplanowany na lata 2009–2014. Ma objąć wszystkie szkoły podstawowe w kraju (14 000). Jego zadaniem jest umożliwienie wyrównania szans edukacyjnych dzieci uczęszczających do różnych szkół – zarówno na obszarach miejskich jak i wiejskich – poprzez przekazanie im wsparcia finansowego na ściśle określone cele, w tym również cele związane z przygotowaniem placówek szkolnych do przyjęcia najmłodszych dzieci w związku z obniżeniem wieku szkolnego.

Podstawę prawną programu rządowego stanowi art. 90u ust. 1 pkt 5 Ustawy z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256 poz. 2572 ze zm.), z którego wynika, że Rada Ministrów może przyjąć nowy program lub programy mające na celu wspomaganie organów prowadzących szkoły lub placówki w zapewnieniu bezpiecznych warunków nauki, wychowania i opieki lub w podnoszeniu poziomu dyscypliny w szkołach lub placówkach. Ustawodawca wskazał, że w drodze rozporządzenia określać będzie formy i zakres wspierania organów prowadzących w zapewnieniu bezpiecznych warunków nauki, wychowania i opieki w szkołach i placówkach lub podnoszeniu poziomu dyscypliny w szkołach lub placówkach, sposób podziału środków budżetu państwa przyznanych na realizację programu, szczegółowe kryteria i tryb oceny wniosków organów prowadzących o udzielenie wsparcia finansowego oraz zakres informacji, jakie powinien zawierać wniosek organu prowadzącego o udzielenie wsparcia finansowego, uwzględniając w szczególności wymóg skuteczności i efektywności przedsięwzięć podejmowanych w ramach programu (art. 90u ust. 4 pkt 5 wskazanej Ustawy).

 

Cele programu „Radosna szkoła”

Zgodnie z Uchwałą nr 153/2010 Rady Ministrów z dnia 4 października 2010 r. cele programu „Radosna szkoła” określono w następujący sposób:

· stworzenie 6-letnim i 7-letnim uczniom rozpoczynającym spełnianie obowiązku szkolnego bezpiecznych warunków w zakresie nauki, wychowania i opieki w szkole, porównywalnych z warunkami edukacji przedszkolnej, uwzględniając aktywną naukę i zabawę,
· wzmocnienie opiekuńczej funkcji szkoły,
· stworzenie warunków organizacyjnych umożliwiających realizowanie nowej podstawy programowej kształcenia ogólnego, zwłaszcza w zakresie wychowania fizycznego,
· stworzenie bezpiecznych i przyjaznych warunków organizowania zajęć szkolnych i zajęć opieki świetlicowej, co pozytywnie wpłynie na niwelowanie reakcji stresowych u małych dzieci spowodowanych nowymi dla nich sytuacjami związanymi z rozpoczęciem nauki w szkole.

Finansowanie programu

Jak wynika z rządowych założeń, koszt całego programu wynosi 2 438 000 000 zł, z czego 1 278 000 000 zł będzie przekazane z budżetu państwa, a 1 160 000 000 zł stanowić będzie wkład własny organów prowadzących szkoły. W poszczególnych latach na realizacje programu przeznaczono następujące kwoty:

· 2009 r. – 40 000 000 zł,
· 2010 r. i 2011r. – po 150 000 000 zł,
· 2012 r. – 488 000 000 zł,
· 2013 r. – 234 000 000 zł,
· 2014 r. – 216 000 000 zł.

Przeznaczenie przyznanych środków finansowych

Zgodnie z § 2 ust. 1 Rozporządzenia z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie form i zakresu finansowego wspierania organów prowadzących w zapewnieniu bezpiecznych warunków nauki, wychowania i opieki w klasach I–III szkół podstawowych i ogólnokształcących szkół muzycznych I stopnia (Dz.U z 2009 r. Nr 110 poz. 915), zwanym w dalszej części opracowania Rozporządzeniem, środki finansowe uzyskane w ramach programu „Radosna szkoła” mogą być przyznane na:

· zakup pomocy dydaktycznych do miejsc zabaw w szkołach,
· utworzenie szkolnych placów zabaw,
· modernizację szkolnych placów zabaw,
· zwrot kosztów zakupu pomocy dydaktycznych do miejsc zabaw w szkołach,
· zwrot kosztów utworzenia szkolnych placów zabaw,
· zwrot kosztów modernizacji szkolnych placów zabaw.

Pamiętać jednak należy, że wsparcie finansowe może być przyznane konkretnej szkole tylko 1 raz na zakup albo zwrot kosztów zakupu pomocy dydaktycznych oraz 1 raz na utworzenie lub modernizację, albo zwrot kosztów utworzenia lub modernizacji, szkolnych placów zabaw. W przypadku niewykorzystania całego dofinansowania pozostała część musi być zwrócona.

Jeżeli wniosek organu prowadzącego szkołę nie został uwzględniony, to taka sytuacja nie wyklucza możliwości ponownego złożenia wniosku w kolejnych latach obowiązywania programu. Podobna sytuacja ma miejsce również wówczas, gdy szkoła z przyczyn od niej niezależnych zwróciła wsparcie finansowe. W takim wypadku organ prowadzący może ponownie złożyć wniosek o udzielenie wsparcia finansowego takiej szkole.

Adresaci programu

O wsparcie finansowe może ubiegać się organ prowadzący publiczne i niepubliczne szkoły podstawowe oraz ogólnokształcące szkoły muzyczne I stopnia, czyli:

· jednostki samorządu terytorialnego,
· osoby prawne inne niż jednostki samorządu terytorialnego,
· osoby fizyczne,
· minister właściwy do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego.

Forma, warunki i wysokość uzyskania wsparcia finansowego

Jak wynika z postanowień wskazanego powyżej Rozporządzenia, wsparcie finansowe może być przyznane w następujących formach:

· jednostkom samorządu terytorialnego, innym osobom prawnym oraz osobom fizycznym – w postaci dotacji,
· ministrowi właściwemu do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego – w postaci dofinansowania.

Warunkiem niezbędnym do uzyskania środków finansowych jest zapewnienie przez opisany wyżej organ prowadzący szkołę wkładu finansowego, którym może być:

· w przypadku wsparcia na zakup albo zwrot kosztów zakupu pomocy dydaktycznych do miejsc zabaw – wkład finansowy lub wkład rzeczowy obejmujący przygotowanie sali w szkole z przeznaczeniem na miejsce zabaw,
· w przypadku wsparcia finansowego na utworzenie lub modernizację albo zwrot kosztów utworzenia lub modernizacji szkolnych placów zabaw – wkład finansowy w wysokości co najmniej 50 proc. kosztów utworzenia lub modernizacji szkolnych placów zabaw.

Maksymalna wysokość wsparcia finansowego wynosi:

· dla szkół, w których liczba uczniów w klasach I–III wynosi od 1 do 69 uczniów – 6 000 zł
z przeznaczeniem na zakup albo zwrot kosztów zakupu pomocy dydaktycznych do miejsc zabaw w szkole oraz 63 850 zł z przeznaczeniem na utworzenie lub modernizację albo zwrot kosztów utrzymania utworzenia lub modernizacji szkolnego placu zabaw o powierzchni około 240 m2, o którym mowa w ust. 3 pkt 1 lit. a załącznika nr 2 do Rozporządzenia,
· dla szkół, w których liczba uczniów w klasach I–III wynosi 70 uczniów i więcej – 12 000 zł z przeznaczeniem na zakup albo zwrot kosztów zakupu pomocy dydaktycznych do miejsc zabaw w szkole oraz 115 450 zł z przeznaczeniem na utworzenie lub modernizację albo zwrot kosztów utworzenia lub modernizacji szkolnego placu zabaw o powierzchni około 500 m2,
· dla szkół, w których liczba uczniów w klasach I–III wynosi 70 uczniów i więcej, jeżeli nie dysponują terenem, na którym może być utworzony lub zmodernizowany szkolny plac zabaw o powierzchni około 500 m2 – 18 000 zł na zakup albo zwrot kosztów zakupu pomocy dydaktycznych, jeżeli są one przeznaczone do więcej niż 1 miejsca zabaw w szkole, oraz wsparcie finansowe na utworzenie lub modernizację albo zwrot kosztów utworzenia lub modernizacji szkolnego placu zabaw o powierzchni około 240 m2, o którym mowa w ust. 3 pkt 1 lit. a załącznika nr 2 do Rozporządzenia.

 Zasady udzielania wsparcia finansowego

Zgodnie z § 6 Rozporządzenia, z wnioskiem o udzielenie wsparcia finansowego, odpowiednio na zakup albo zwrot kosztów zakupu pomocy dydaktycznych i na utworzenie lub modernizację albo zwrot kosztów utworzenia lub modernizacji szkolnych placów zabaw, organ prowadzący występuje do wojewody w terminie do dnia 1 listopada roku poprzedzającego rok przyznania wsparcia finansowego. Wniosek powinien spełniać warunki formalne określone w § 2 ust. 2 Rozporządzenia, a w szczególności musi wskazywać liczbę szkół ubiegających się o wsparcie lub zwrot kosztów oraz szczegółowe dane o szkołach. Następnie wojewoda przekazuje ministrowi właściwemu do spraw oświaty i wychowania informację o wysokości wnioskowanych przez organy prowadzące szkołę kwot wsparcia finansowego. Jeżeli w latach poprzednich wnioski organów prowadzących o udzielenie wsparcia nie zostały uwzględnione, to informacja wojewody musi określać również – w odniesieniu do poszczególnych szkół – ponownie wnioskowane kwoty wsparcia finansowego, jak również kwoty ponownie wnioskowane przez organy prowadzące, które zrezygnowały ze wsparcia finansowego w poprzednich latach. Złożone wnioski o udzielenie wsparcia finansowego oceniane są przez zespół powołany przez wojewodę w terminie 35 dni od dnia ogłoszenia ustawy budżetowej na rok (dot. lat 2010–2014), w którym ma być przyznane wsparcie finansowe.

Na podstawie przedstawionej przez zespół oceny oraz z zachowaniem kolejności podziału środków budżetu państwa na wsparcie finansowe wojewoda podejmuje decyzję o udzieleniu wsparcia finansowego organom prowadzącym, wskazując szkoły, które powinny otrzymać środki budżetu państwa w ramach wsparcia. Listę organów prowadzących, którym zostało udzielone wsparcie finansowe wraz z podaniem wysokości kwot tego wsparcia, wojewoda podaje do publicznej wiadomości.

Przekazanie organom prowadzącym środków budżetu państwa w ramach wsparcia finansowego na zakup albo zwrot kosztów zakupu pomocy dydaktycznych i na utworzenie lub modernizację albo zwrot kosztów utworzenia lub modernizacji szkolnych placów zabaw następuje na podstawie umowy zawartej między wojewodą a organem prowadzącym. Podstawą prawną do zawarcia umowy jest art. 150 Ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2009 r. Nr 157 poz. 1240 ze zm.). Zawarcie umowy pomiędzy wojewodą a organem prowadzącym powinno nastąpić niezwłocznie po zwiększeniu budżetu wojewodów przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. W przypadku ewentualnych korekt wojewoda jest zobowiązany wprowadzić aneks do umowy. Przekazanie środków finansowych na podstawie aneksu do umowy następuje w terminie 14 dni od dnia podpisania tego aneksu.

Przekazanie środków budżetu państwa na utworzenie lub modernizację szkolnych placów zabaw może nastąpić po stwierdzeniu przez osobę upoważnioną przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania zgodności utworzonych lub zmodernizowanych szkolnych placów zabaw z wymogami określonymi w załączniku nr 2 do Rozporządzenia oraz warunkami bezpieczeństwa, jakim powinny odpowiadać szkolne place zabaw, a określonymi w szczególności w przepisach o ogólnym bezpieczeństwie produktów, przepisach w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach oraz przepisach w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz po zatwierdzeniu rozliczenia wsparcia finansowego przez wojewodę, w terminie 14 dni od dnia zatwierdzenia tego rozliczenia.

W celu przekazania pozostałych środków budżetu państwa organ prowadzący przedkłada wojewodzie dowody poniesienia wydatków na utworzenie lub modernizację szkolnych placów zabaw. Rozliczenie następuje w terminie i w sposób określony w zawartej między stronami umowie na podstawie przedłożonych wojewodzie dowodów poniesienia wydatków na utworzenie lub modernizację szkolnych placów zabaw.

Organ prowadzący przedkłada wojewodzie sprawozdanie w terminie do dnia 15 stycznia roku następującego po roku otrzymania wsparcia finansowego, w tym całościowe rozliczenie finansowe z zakupu albo zwrotu kosztów zakupu pomocy dydaktycznych i utworzenia lub modernizacji albo zwrotu kosztów utworzenia lub modernizacji szkolnych placów zabaw.

Rola ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania

Postanowienia programu rządowego, co wyraźnie zostało wskazane w Uchwale Rady Ministrów nr 153/2010 z dnia 4 października 2010 r., określają w następujący sposób zadania ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania:

· „poinformowanie za pośrednictwem kuratorów oświaty, organów prowadzących szkoły
o programie rządowym oraz sposobie jego realizacji,
· podział środków budżetu państwa zaplanowanych w rezerwie celowej pomiędzy poszczególne województwa oraz ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego,
· wystąpienie do ministra właściwego do spraw finansów publicznych z wnioskiem o uruchomienie środków budżetu państwa zaplanowanych dla poszczególnych województw i ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego,
· monitorowanie realizacji programu,
· coroczne zebranie od wojewodów i ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego danych o realizacji programu,
· dokonanie rocznej oceny efektów realizacji programu na terenie kraju,
· ogłoszenie na stronie internetowej Ministerstwa Edukacji Narodowej przykładowej koncepcji zagospodarowania miejsc zabaw w szkołach i szkolnych placów zabaw,
· sprawdzenie zgodności utworzenia i modernizacji szkolnych placów zabaw z wymogami określonymi w programie rządowym oraz z warunkami bezpieczeństwa, jakim powinny odpowiadać szkolne place zabaw, określonymi w szczególności w przepisach o ogólnym bezpieczeństwie produktów, przepisach w sprawach bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach oraz przepisach w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie”.
 
 Monitorowanie programu

Po uzyskaniu wsparcia finansowego w ramach omawianego programu organy prowadzące szkołę są zobowiązane przedłożyć wojewodzie sprawozdanie z realizacji programu, natomiast minister właściwy do spraw kultury i dziedzictwa narodowego takie sprawozdanie przedkłada ministrowi właściwemu do spraw oświaty i wychowania, który po dokonaniu rocznej oceny efektów realizacji tego programu składa Radzie Ministrów sprawozdanie w tej sprawie.

 

Zalety i wady rządowego programu „Radosna szkoła”

Program „Radosna szkoła” ma na celu udzielenie szkołom finansowej pomocy na zapewnienie odpowiednich warunków nauki i wychowania uczniów. W ramach tego programu organy prowadzące szkołę mogą uzyskać 100-procentowe wsparcie na zakup środków dydaktycznych oraz 50 proc. wsparcia celem zwrotu kosztów poniesionych inwestycji. Taka pomoc niejednej szkole umożliwi wyposażenie jej w nowoczesne pomoce dydaktyczne lub kolorowe place zabaw dla najmłodszych uczniów. Jednakże obok zalet program może mieć potencjalne wady, które mimo to nie powinny psuć jego pozytywnego wydźwięku. Minusem dla dyrektorów szkół może być konieczność wniesienia wkładu własnego oraz niemożność przeznaczenia niewykorzystanych środków finansowych w kolejnym roku kalendarzowym. Jak wynika z informacji zamieszczonych na internetowej stronie Ministerstwa Edukacji Narodowej, od września 2010 r. w ramach programu „Radosna szkoła”, w niemal 80 proc. szkół podstawowych stworzone lub zmodernizowane zostały szkolne place zabaw oraz pojawiły się nowe pomoce dydaktyczne. Stanowi to bardzo dobrą prognozę na przyszłość i już świadczy o sile programu.

 

Opracowanie: szkolnastrona.pl